نت ورک مارکتینگ، شيوهی جديد سرمايه داری برای استثمار انسانها

 

افشين شمس قهفرخی

 

گرمای ماه آخر بهار با نسيمی خنك هم راه شده بود. پس از پنج سال میخواستيم هم ديگر را ببينيم. به من قول استخدام در يك شركت قطعات مخابراتی را داده بود. بعد از سه ماه تحمل بيكاری، وعدهی دل پذيری بود.

تعديل نيروی كار پس از اسفند 84 گريبان من را فشرده و هنوز كارم در يك شركت ساختمانی در سپاهان شهر اصفهان به پنج ماه نرسيده بود، كه اخراجم كرده بودند. تلاشم برای پيدا كردن كار بی فايده بود. همه جا را زير پا گذاشته بودم: اصفهان، اهواز، ماهشهر، شوشتر... و كرج آخرين ايستگاه بود... 

برای يافتن اين كار جديد با ذوق و شوق پولی قرض كردم و راهی كرج شدم. بعد از دست و روبوسی مرا به دفتر شركت برد. از پله ها بالا رفتيم. طبقهی اول، طبقهی دوم و بالاخره طبقهی سوم. زنگ به صدا در آمد و در باز شد.

اين ديگر چه طور دفتری است؟ بيشتر از بيست جفت كفش جلوی در چيده شده بود. به منزل مسكونی بيشتر شباهت داشت. انبوه كيفهای سامسونت در گوشهی پذيرايی توجه من را به خود جلب كرد و جوان بودن حاضرين. در بين خيل جوانان نوزده تا سی ساله، یک نفر مرد مسن هم به چشم میخورد.

اصرارم مبنی بر اين كه چه كاری قرار است انجام بدهيم و كار شركت دقيقا چيست؟ با پاسخ صبر كن، حالا میفهمی مواجه شد. سرانجام مرا به داخل اتاقی راهنمايی كردند و دو نفر جوان بیست - بیست و یک سالهی سامسونت به دست وارد شدند. چند لحظه قبل با هر دو سلام و عليك كرده بودم، اما مجددا با من خيلی گرم تر از قبل سلام و احوال پرسی كرده و دست دادند.

يك نفر روبرو و يك نفر در صندلی مجاور نشست. اما اينها تنها ساكنان تازه وارد اتاق نبودند. دوست عزيزم! و يك جوان پرحرف و پر انرژی اراكی نيز در آن جا حضور داشتند. سامسونت به دستان، كه بعدا فهميدم به قصد Present كردن من آمده بودند، يعنی میخواستند روی من كار و من را تبليغ كنند، تا ده دقيقهی اول كليهی حركات من را زير نظر داشتند. بعدا فهميدم كه در حال روان شناسی چهره و حركات من بودند و اينها آموزشهايی بود كه به اين حضرات داده شده بود، تا...

بعد از ده دقيقه جوانك مقابل من شروع كرد:

ـ آيا شما راجع به Net work marketing (نِت وُرك ماركِتينگ) اطلاعی داريد؟

ـ نه! (البته تا آخر خط را رفتم !؟)

ـ از سيستم اقتصاد شبكهای چطور؟

ـ نه! (اما بهترين موقعيت است، كه راجع به آن اطلاعات کافی به دست آورم !)

ـ خوب! ما كاری را شروع كردهايم و دوست داريم با شما هم کاری كنيم ...

در حقيقت آن چه قرار بود به من آموزش داده شود، يكی از جديدترين شيوههای استثمار سرمايه داری است كه اگر به قوانين حاكم بر اين شيوهی توليدی (ارزش، مزد، سود، بها، انباشت سرمايه و...) آشنا نباشيم، يا بدتر از آن اگر به اين شيوهی توليدی با ديدگاه قرن نوزدهمی و چپ سنتی و ارتدكس نگاه كنيم، هرگز قادر به درك اين روش استثمار نخواهيم بود و يا به آن كم بها خواهيم داد و اين يكی از نقاط ضعف جنبش چپ وکارگری ايران است كه برای تعريف از سرمايه داری در پايان هزاره‌ی اول و آغاز هزاره‌ی دوم هنوز از مباحث كلاسيك اقتصاددانان سرمايه داری دولتی شوروی استفاده میكنند. در حالی كه سرمايه داری هر روز در حال تجديد حيات خود و ايجاد روشهای جديد برای به دست آوردن سود بيشتر است.

شركت نت ‌ورك ماركتينگ يكی ازشركتهای بزرگ توليد‌ سرمايه‌ داری است، كه مركز آن در كشور هنگ كنگ قرار دارد و يك هيات مديره‌ي شش هفت نفره از مليتهای مختلف آن را اداره میكنند. مبنا و شيوه‌ی كار اين شركت و شركتهای زیرمجموعهی آن مثل گلدكويست و گلدماین و... بر پايهی حذف واسطه ‌ها جهت فروش محصولات توليدی اين شركتها است. این سیستم حدودا از سال 1369 واز طریق دوبی به ایران و مشخصا به شهرستان لار وارد شد. از آن جا به شیراز و بعدا در دیگر شهرهای ایران پخش گردید.

در حقيقت سرمايه داری در عصر حاضر بر پايهی به دست آوردن سود بيشتر، نقطه اتكای مبادلات خود را بر جا به جايی سرمايه از طريق رايانه ها گذاشته است. به همين منظور، هزينه هايی كه از نظر سرمايه داران اضافی است بايد حذف شود و در عين حال از نيروی كار ارزان جهت جايگزينی اين واسطه ها استفاده گردد.

از نظر اين شركتها (بخوانيد كارتلهای سرمايه داری)، نيروهای كار ارزان كسانی هستند كه بتوانند مبلغين و فروشندگان محصولات توليد شده اين شركتها باشند. تفاوت اين فروشندگان (بخوانيد کارگران) اين است كه تعداد آنها بسيار زيادتر از فروشندگان و مبلغين محصولات در سيستمهای قبلی است و برای اين كه كارگران (فروشندگان) بیشتر ترغيب و تشويق شوند، به آنها گفته میشود كه به نوعی در سود فروش سهيم هستند. اما به چه صورت؟

سيستم تشويق و در عين حال فروش محصولات نت ماركِتينگ به اين صورت است، كه هر فروشند ـ مبلغ (باز هم تاكيد میكنم، كه در واقع كارگر است و در حال فروش نيروی كارش به اين سيستم است) يك زيرمجموعه در سمت چپ و يك زيرمجموعه در سمت راست خود ايجاد میكند. يعنی دو نفر را به عضويت سيستم در میآورد، كه فرض مي‌شود يك نفردر سمت راست و يك نفردر سمت چپ مجموعه قرار دارد. هر كدام ازاین افراد نیز بايستی زيرمجموعه هايی در سمت راست و چپ خود ايجاد كنند و باز همان افراد نيز به همين صورت و الی آخر.

در واقع چيزی‌ مانند مثلث خيام‌ كه ‌حتم‌ دارم ‌مبلغين ‌نت ماركِتينگ خودشان ‌هم ‌اسماش ‌را نمی‌دانند. اما چگونه مبلغين ترغيب به ايجاد زيرمجموعه های بيشتری برای خود می‌شوند؟

راز استثمار و بهره كشی این سیستم دقيقا در همين ‌جا نهفته است: وقتی شما دو زيرمجموعه برای خود در سمت چپ و راست ايجاد كرديد، كه هركدام معادل سه امتياز دارد، از طرف شركت به حساب شما دویست و پنجاه دلار واریز می‌شود و وقتی هر كدام از آنها يك مجموعه در چپ و راست خود ايجاد كنند، شركت پانصد دلار به حساب شما واریز میكند و سری بعد هزار دلار و... به طور متوسط و با يك روال عادی، طبق گفتهی مبلغين در طی شش ماه چيزی معادل 42750 دلار (معادل سی و نه ميليون تومان).

اما راز قضيه در همين جا است، كه هر كس برای ورود به شبكه بايستی يكی از محصولات شركت را خريداری كند (من در ادامه ليست محصولات شركت را ارائه میكنم). ارزان ترين و متداول ترين محصول، تور مسافرتی معادل هزار و چهارصد دلار است و ما فرض را بر این میگذاریم که همهی افراد به همین میزان خرید انجام بدهند. حالا شما علاوه بر خريد محصول برای فعال كردن خود (زيرمجموعه هایتان) دو نفر را به سيستم خود اضافه میكنيد و اگر باز ما حداقل را بگيريم، آن دو نفر سمت چپ و راست شما هم هر كدام هزار و چهارصد دلارخريد انجام می‌دهند. يعنی مجموعا شما سه نفر 4200=1400+1400+1400 دلار خريد كردهايد و در مقابل به عنوان سود دویست و پنجاه دلار به حساب شما واريز میشود. حالا ببينيم شما چقدر پول به چرخه‌ی پول شركتی ريختهايد: دلار 3950=250-4200

حالا تازه كار شما شروع شده و با در اختيار گذاشتن وقت و انرژی خود، يعني نيروی كارتان در خدمت ‌نت ‌ ماركِتينگ، در مدت ‌زمان نامحدودي به ‌ايجاد شبكه ‌های مختلف مشغول می‌شويد و در اين چرخه طبق مثلث باينری يا خيام دایم در حال رسانيدن 3950 دلار به سيستم هستيد. يعنی به اين صورت با ايجاد زير مجموعه های بيشتر ليست بيشتری به‌ خريداران محصولات شركت اضافه میكنيد. لازم به ذكر است، كه هركس برای جذب شخص يا اشخاص ديگر بايستی مدت زمان خاصی ‌وقت گذاشته و اصطلاحا بر روی آن كار كند. يعني شخص مبلغ ديگر هيچ ‌كاری جز تبليغ برای ‌شركت ندارد. یعنی هیچ محدودیت زمانی برای کار به اصطلاح فروشنده نیست. اين جا ديگر هشت ساعت كار در روز معنی ‌ندارد. حتا‌ مبلغين ‌بايستی ‌در جاهای ‌مختلف (حتا خارج كشور) مشغول به ‌كار دایم ‌باشند. چرا كه ‌اگر نتوانند زيرمجموعه ايجاد كنند، از چرخه خارج شده و تمامی ‌سرمايه گذاری و پولهای پرداخت شدهی شركت از دست آنها خارج خواهد شد و به عبارت ساده ‌تر از هستی ساقط خواهند شد.

مبلغي كه اصطلاحا من را پرزنت (Peresent) میكرد، به من گفت:

ـ شما بايست فقط دو ماه تمام، تمام وقت خود را وقف اين كار كنيد تا نتيجه بگيريد. اما در عوض بعدا وقت آزاد زیاد خواهيد داشت.

فرد بغل دستی در ادامه و تكميل صحبتهای او گفت:

ـ همه چيزكه پول نيست! ما میخواهيم هم كار كنيم و هم از وقتمان استفاده كنيم . تا كی بايد در شركتهای ساختمانی جان بكنيم و آخرش ماهی سیصد چهارصد هزار تومان بگيريم.

لحظهای با خود انديشيدم، اما سه نفر از افرادی كه اين جا نشستهاند حداقل سه ماه تمام است كه تمام وقت خود را در خدمت اين كار جديد! گذاشتهاند و شب و روز ندارند. دو نفر از كسانی كه همين جا نشستهاند، خانواده‌ی خود را رها كرده و به كرج آمده بودند تا تمام نيروی كار خود را در خدمت نت ورك بگذارند (از كرمان و اراك).

اما شرط ورود به سيستم چه بود؟

مبلغ جوان با شور و حرارت شرط ورود به سيستم و آغاز به كار (بخوانيد فروختن نيروی كار) را چنين توضيح داد: برای ورود به سيستم بايستی يكی از محصولات شركت را خريداری كنيد...

و در ادامه، محصولات شركت را از روی دفترچه‌ی زیبا و تمام رنگی مقابلش‌ چنين شرح ‌داد:

ـ تمثال مكانهای مقدس مسيحی از افراد مقدس و مذهبی؛

ـ قبله نما (سكهی نقش مكه) از جنس طلا، نقره و برنز؛

ـ ساعت با سمبل حضرت موسی؛

ـ آويز آزادی؛

ـ تور مسافرتی به جاهای ديدنی! تايلند معادل نه صد و پنجاه تا شش صد و پنجاه دلار؛

ـ كارت تلفنی و شبكه‌ای اينترنتی (البته روی كلمه اينترنتی خيلی مانور می داد و افتخار می‌كرد. انگار تكنولوژيك شدن روابط توليدی از استثمار آن میکاهد)؛

ـ تور مسافرتی پلاتينيم (منظورشان را از كلمه پلاتينيم نفهميدم. حقيقتاش رويم نشد بپرسم اين عنوان ارتباطی با يك كانال ماهواره‌ای به اين نام دارد يا نه...) اين تور مسافرتی سی ساله و معادل شش صد تا ده هزار و هشت صد دلار است؛

ـ محصولات و قطعات مخابراتی و الكتريكی؛

ـ تور مكه؛

ـ تور سوريه؛

ـ موتورسيكلت؛

ـ دوربينهای ديجيتالی پيش رفته‌ی فيلم برداری؛

او در ادامه گفت: همهی خريدها به صورت اينترنتی است و اگر شما دارای مستد كارت يا ويزا كارت باشيد، شارژ هم میشود، كه نام  آن E-CARD است و دارای شماره‌ی سريال میباشد. همين طور شما میتوانيد به وسيله‌ی چك خريد كنيد، كه البته هيچ بانكی در ايران قادر به دريافت چك آن نيست! بلكه بايستی از طريق دوبی اين چك را واريز كنيد...

ناگهان ‌به‌ ياد مقاله‌ی ‌احمد فرخی در مورد سرمايه ‌داری و ناموزون‌ بودن آن افتادم. آن جا كه ‌دوبی ‌را هم ‌بخشی ‌از سرمايه ‌داری ‌جهانی می‌دانست ‌و از آن با عنوان بخش توزيع نظام سرمايهی ‌جهانی ياد می‌كرد. در اين جا چرخه‌ی ‌پولی و جا به ‌جايی ‌سرمايه بخش ‌عظيمی ‌از پول ‌به دست ‌آمده ‌از سود و در واقع ‌از ارزش ‌اضافی كار ميليونها كارگر را جا به‌ جا می‌كرد. پولی كه در تاروپود كاغذش خون ميليونها كارگرايرانی، هنگ‌ كنگی، پاكستانی،‌ آلمانی، ‌آمريكايی، عرب،‌ كلمبيایی‌ و... ‌جاری ‌بود.

به خودم آمدم، مبلغ جوان هنوز داشت يك نفس سخن رانی میكرد:

ـ ... شما میتوانيد از خارج از ايران هم از شركت خريد كنيد: اول از طريق دوستانتان كه خارج از كشور هستند، دوم از نزديك ترين دفتر در دوبی، محصولات برای شما پست می‌شود و وظيفهی رسانيدن محصولات به عهده‌ی بالاسری (مسئول شما، كه شما را به عضويت در آورده) است.

بعد نفسی تازه كرد و ادامه داد:

ـ اما شركت ما! ويژگیهايی هم دارد كه خيلی جالب است. از جمله شركت ما دارای سايت اينترنتی است با عنوان www.questtnet-Itd.com و امنيت شبكه های اينترنتی را شركت Verisign تضمين و تامين ‌كرده، كه مبادا مورد هجوم و حمله‌ی هكرها قراربگيرد و تضمين‌ می‌كند كه خريدهای اينترنتی ‌شما در پايان هر هفته انجام بگيرد. شما مزيت‌های فراوانی هم در كار سه امتيازه (ايجاد زيرمجموعه) داريد. از سی هزار دلار تا شصت هزار دلار افزايش جايزه خواهيد داشت، اگر خريد شما و زيرمجموعه ‌های شما از پنج تا پانزده هزار دلار افزايش داشته باشد. يعنی هر چه زيرمجموعه ‌های شما زيرمجموعه ‌های بيشتری ايجاد كرده و مثلث بانيری افزايش پيدا كند، جوايز شما بيشتر و بيشتر شده و به حساب اينترنتی شما ريخته خواهد شد.

اما اين كار ريسكهايی دارد و آن اين است، كه بايد زمان و انرژی نسبتا زيادی بگذاريد... (ولی ادامه نمیدهد كه اگر نتوانی زيرمجموعه بسازی، تمام سرمايهای كه به عنوان خريد محصولات شركت گذاشتهای به هدر خواهد رفت.)

و بعد دوباره نفس تازه كرد:

... اما مزايای فراواني دارد از جمله:

1- ساپورت (حمايت) شدن از سوی بالاسری (كه هر چه فكر كردم نفهميدم چطور قرار است اين بالاسری كه هزاران بالاسری ديگر دارد تا به شركت مورد نظر در هنگ كنگ برسد، چگونه میتواند مرا ساپورت كند؟)؛

2- تيمی كار انجام میشود؛

3- شما دوستان جديد پيدا میكنيد! (عجب! پس در روند استثمار، ما با بنگاه كاريابی و محبت! سر و كار داريم.)؛

4- اين كار يك تجارت ملی و منطقهای نيست و جهانی است (استثمار سرمايه ‌داری هميشه خصلت فراملی و جهانی داشته و صد و پنجاه سال قبل از اين جوان برومند، ماركس و انگلس در مانيفست به آن اشاره كرده بودند.)؛

5- تجارت مختص خود شما است، بدون اين كه دفتر و دستك داشته باشيد و مجبور باشيد به دولت ماليات بدهيد؛

6- و مهمتر از همه، سرمايه‌ی اصلی شما زمان و انرژی است. ( ايشان فراموش كردند، كه ما قراراست به دلار از شركت خريد كنيم، بعد نيروی كارمان را در يك زمان نامحدود به كارفرمای ‌ناپيدا و نامرعی بفروشيم و ضمنا متاسفانه ‌ايشان ‌اقتصاد سياسی ‌نمی‌دانستند و خبر نداشتند خودشان و هزاران ‌نفر مانند خودشان با اين ‌به اصطلاح سرمايه (كه ‌در واقع اصلا سرمايه نيست) دارند به ارزان ترين قيمت نيروی كارشان را در اختيار كارفرمای نت ماركِتينگ قرار می‌دهند؛

7- و در آخر، شما ساعات كارتان را خودتان تنظيم میكنيد (واقعا بايست ممنون اين شركت باشيم، كه به ما اجازه میدهد از صبح ساعت هشت تا دوازده شب (بلكه بيشتر) اختياری و از روی علاقه برای پنج دلار تساعدی كه از آنها صدها دلار ديگر سود میرسانيم (آن هم به صورت مجانی) برايشان كار كنيم.)؛

در پايان، آقای مبلغ گفت كه آينده‌ی بسيار روشن و افق بسار خوبی براي اين سيستم وجود دارد؛ چرا كه تمام‌ جهان را فرا خواهد گرفت و دنيای فردای ما دنيای Net work خواهد بود. ضمنا ما دارای ‌افتخاراتی ‌هستيم، مثلا پليس بين‌المللی (اينترپل) ما را از لحاظ ‌امنيتی ساپورت می‌كند و مهمتر از همه سیستم ما مورد تایید و پشتیبانی سازمان تجارت جهانی (WTO) است.

با شنيدن نام WTO، كه اين جوانان با افتخار از آن ياد میكنند،  به ياد نام سياتل، نام مادريد و لندن میافتم . جاهايی كه در روزهای برگزاری كنفرانسهای سران WTO، صدها هزار نفر معترض جمع شده و دست به تظاهرات اعتراض عليه نظام سرمايه داری و مظهر آن WTO زدهاند: هزاران نفر كارگر و فعال كارگری، هزاران دهقان كه زمين‌هایشان از دستشان ربوده شده، هزاران زن و فعال بخش زنان كه میدانند در فردای جهانی سازی (Globalization)، در فردايی كه WTO برای آنها ترسيم كرده، اولين قربانيان بيكاری و ستم جنسی و طبقاتی هستند، هزاران سنديكاليست، هزاران آنارشيست، سوسياليست و كمونيست، هزاران مدافع نيروی زيست كه میدانند جهانی سازی و برنامه‌ های اقتصادی WTO منجر به نابودی محيط زيست، رها شدن پساب شيميايی كارخانه ها در طبيعت، درو شدن جنگلها، توليد روزافزون مواد شيميايی و سوراخ شدن لايه‌ی اوزون و به وجود آمدن انواع بيماریهای پوستی و سرطانها خواهد شد و... آری WTO ای كه اين جوانان از آن نام میبرند، مظهر 300 سال حكومت سياه استبداد سرمايه داری است، كه به قول ماركس از تمام منافذش چرك و خون و كثافت جاری است.

نظامی كه با غارت و دزدی انسانها پروار میشود، نظامی كه بر اساس قوانين اقتصادی آن انسانها به صورت كالا در میآيند، بيگانه از هم، بيگانه از محصول كارشان، مانند برده كار میكنند؛ بردگاني كه مزد میگيرند.

شكل نوين سرمايه داری كه اين عزيزان مبلغ آن شده بودند، بسيار پيچيده تر و وحشت ناك ‌تر از اشكال قبلی استثمار میكند. اگر در اشكال پيشين، كارگر (بخوانيد فروشنده‌ی نيروی كار) فقط نيروی كارش را در زمان معينی به كارفرما میفروخت و در مقابل در ازای بخش ناچيزی از اين زمان ـ كار، مزد دريافت میكرد، در اين سيستم علاوه بر فروختن نيروی كار بايد يكی از محصولات اين سيستم را به قيمت گزافی بخرد تا به او افتخار وارد شدن در اين چرخه داده شود. عجب امتيازی، هم بردگي كنی، هم پول بدهی! تازه به تو وعده میدهند، كه به صورت تصاعدی پول دريافت میكنی!!

ظاهر قضيه هم بسيار زيبا و فريبنده است. هيچ كدام لباس كار به تن نداريم و برای ورود به محل كار كارت نمیزنيم، چون جايی نيست كه كارت بزنيم. كيف به دست، تميز و به قول امروزی‌ها باكلاس به پرزنت كردن افراد میپردازيم. میدويم و نفس نفس می‌زنيم، میدويم و از اين جا به جای ديگر میرويم، آخر سرمايه وطن ندارد: عسلويه، تهران، كرج، كرمان، انديمشك. بايد به ياد داشته باشيم كه نبايد پنيرمان خراب شود و يك جا بماند(1)، پس ازصبح بايد برای ايجاد شبكه‌اي جديد برای استثمارشدن ‌تلاش كنيم.

از آنها پرسيدم: من در اين چرخه‌ای كه شما برايم ترسيم كرديد، جايی برای توليد نديدم.

دوست اراكی با حرارت پاسخ داد:

‌ـ چرا توليد هست در خود هنگ كنگ! كارخانهی اصلی آن جاست. موتورسيكلت و دوربينهای ديجيتال پيش رفته و...

يك لحظه انديشيدم عجب چرخهای است، همه‌ی ما به صورت كارگرانی در خواهيم آمد كه دلال هم هستيم.

ـ وابسته و فروشنده به يك مركز توليد مشخص جهانی كه در خود انحصار را به عنوان ويژگی نظام جهانی و بالاترين مرحله‌ی امپرياليسم دارد.(2)

باز پرسيدم: پس همهی افراد بايد كارهای توليدی خود در كشور را رها كنند ، مثلا من و تو كه مهندس عمران هستيم به جای تلاش و كار به فروشندگان Net work تبديل می‌شويم.

دوستم پاسخ داد:

‌ـ در عوض از نظر مالی مرفه خواهيم شد و بعدا بسياری را در كارهای توليدی ساپورت خواهيم کرد.

چه افق مسخرهای! مگر نه اين كه شب و روز برای ساختن شبكهای جديد مشغول هستيم و میخواهيم مثلث باینری ما افزايش يابد و به صورت تصاعدی دلار به دست آوريم؟ پس كی به سر كار سابقمان باز خواهيم گشت؟ كی فرصت فعاليت اجتماعی خواهيم داشت؟ راستی ما چقدرارزش برای اين كارفرمای دست‌ نيافتنی و برای بالاسری و بالاسری‌هايمان توليد خواهيم كرد؟ راستی تكليف كارگرانی كه در كارخانه های همين شركت استثمار می‌شوند چه خواهد شد؟ هم بستگي و فرهنگ  كار گروهی و تعهد اجتماعی، توجه به آن چه در پيرامون ما می‌گذرد چه خواهد بود؟ آيا ما در اين سيكل بی ‌پايان شبكه سازی هرگز به ياد خواهيم آورد كه چه بر سر كارگران برگزار كننده‌ی اول ماه مه سقز، كارگران عضو سنديكای شركت واحد، دهها كارگری كه هر روزه در عسلويه جان می‌بازند، كارگران بيكار شده‌ی كارخانجات ريسندگی رحيم زاده و زاينده رود و شهرضای جديد اصفهان، كارگران جان باخته‌ی معدن باب نيزو در كرمان و...،  آمده است و چه تعهدی در قبال آنها داريم؟

ظهر از اين به اصطلاح (به قول خودشان) Oficc (دفتر) آقای ا. ز. مبلغ كاركشته‌ی كرجي بيرون آمدم، گيج و مبهوت. من شاهد حداقل بیست و پنج جوان در آن دفتر بودم، كه به جاي شركت در روند توليد اجتماعی به كارگران هزاران برابر استشمار شده‌ی يك كارتل جديد تبديل شده بودند و میدانستم كه همه از مشكل عدم وجود كار و به اميد ساختن يك آينده‌ی روشن (و در واقع ناروشن) به آن جا هجوم آورده بودند. از شيراز، از كرمان، از انديمشك و... بیکاری دلیل عمدهی هجوم صدها جوان ایرانی به این به اصطلاح شغل جدید است. با یک نگاه کوتاه متوجه میشویم پایگاه اصلی فعالیت  Net Worker ها، ایران و آسیای جنوب شرقی میباشد. یعنی مناطقی که بر اثر سیاستهای سرمایه داری جهانی و شکل نوین آن (نئولیبرالیسم) با بیکاری وسیع نیروی کار دست به گریبان هستند. و جالب این جا است که در کشورهای سرمایه داری متروپل مانند آمریکا و اروپا اصلا Net Working به این صورت که در ایران و آسیای جنوب شرقی پیاده میشود، وجود ندارد. در واقع، این سیستم در کشورهای متروپل فقط نقش از میان برداشتن واسطه ها را دارد، ولی در کشورهایی مانند ایران، تایلند، کره، هنگ کنگ و مالزی که از نظر رشد سرمایه داری ناموزون تراز بقیهی بخشهای بورژوازی جهانی میباشند  و یا چین که در آن سرمایه داری دولتی حاکم است، نقش غارت مضاعفی را بازی میکند.

آری، اين جهانی است كه سرمايه داری برای ما ساخته و اين شيوه‌ی جديد آن برای استثمار کردن است. اگر آن را نشناسی و به قوانين حاكم بر آن و شيوه‌های بهره ‌كشی‌اش پی نبری، از ياد خواهی برد كه شيوه‌ی توليد مسلط بر جامعه و جهان ما سرمايه ‌داری است. افقی كه نت ‌وركرها، گلدكويستها، گلدماینها و... ترسيم میكنند، افق تازه‌ای نيست. اين ناكجا آباد و سرابهای خوشبختی را سه قرن است سرمايه داری برای ما ترسيم می‌كند. هر روز به اسمی و به اميدی جديد.

اما افقی كه ما داريم، افقی عاری از بردگی مزدی، بدون به دست آوردن سود به بهای استثمار ديگران و در یک کلام افقی است كه در نيروی تشكل ما كارگران، ما فروشندگان نيروی كار به دست خواهد آمد.

اما در پایان، سئوال من اين است: چرا هيچ كدام از اقتصاددانان چپ و فعالان كارگری كلامي در مورد اين پديده‌ی جديد سرمايه داری سخن نمیگويند و ماهيت اين جريان خزنده را فاش نمیسازند؟ چرا ما هنوز نیاموختهایم که با مناسباتی در حال مبارزه هستیم، که هر روز خود را تولید و بازتولید میکند. برای استثمار انسانها راههای جدیدتری مییابد و برای به دست آوردن سود بیشتر به روشهای جدیدتری دست میزند.

آری زمان آن فرا رسیده، تا به قول محسن حکیمی آسمانی فکر نکنیم، بیاییم زمینی بیاندیشیم.

 

* * *

 

توضیحات:

1- مبلغين گلدكويست و نت ورك ماركتينگ، سه كتاب را به افراد زيرمجموعه‌ی خود معرفی مینمايند و از آنها میخواهند تا برای موفقيت در زندگی، كسب و كار و اين سرمايه گذاری! ارزش مند اين سه كتاب را بخوانند: - كی پنير مرا جا به‌ جا خواهد كرد؟، نوشته‌ی اسپنسر جانسون؛ - قورباغه را قورت بده، نوشته‌ی برايان تريسی؛- حكايت دولت و فرزانگی، نوشته‌ی مارك فيشر.

مبلغين نت ورك، از جمله گروهی كه من با آنها برخورد كردم، به اين نتيجه می‌رسند كه با ماندنشان در يك شهر و متوقف شدن جذب افراد از سوی آنها، پنيرشان دارد فاسد می‌شود و بايد به محل جديدی نقل مكان كنند و فعاليت خود را در آن جا پيگيری كنند.

2- برای توضيحات مفصل ‌تر به مقاله‌ی سرمايه داری از كجا آمده، ما را به كجا می‌برد؟ در سايت كميتهی هماهنگی مراجعه شود.  

 


* اگر عضو یکی از شبکههای زیر هستید، میتوانید این مطلب را به شبکهی مورد نظر خود ارسال کنید:

Delicious delicious    Facebook facebook    Twitter twitter    دنباله donbaleh    Google google    Yahoo yahoo    بالاترین balatarin


كانون پژوهشى نگاه، www.negah1.com