ملاحظاتی دربارهی اعتصاب کارگران معدن بافق

 

خسرو غلامی

 

دومین اعتصاب کارگران معدن مرکزی بافق روز چهارشنبه دوازدهم شهریور، پس از شانزده روز به پایان رسید. با آزادی تمامی کارگران زندانی و اطمینان از لغو واگذاری ٢٨/۵ درصد سهام معدن به بخش خصوصی و قبول دیگر خواستههای کارگران، اعتصاب پایان یافت و آنها به سر کار خود بازگشتند. معدنچیان بافق پیش از این نیز در خرداد و تیر سال جاری، تجربهی یک اعتصاب قدرتمند سی و نه روزه را پشت سر گذاشته بودند.

در جریان اعتصابهای کارگران معدن بافق و پس از پایان آن، تحلیل و بررسی جوانب مختلف این اعتراض، یکی از مباحث مهم در میان محافل و مجامع کارگری بود. بدون شک دلیل پرداختن به این اعتصاب توسط صاحبنظران کارگری، اهمیت و تاثیر بسزایی است که این حرکت در جنبش مطالباتی کارگران ایران دارد. جنبشی که زنده و پویاست، خواستههای سراسری خود را دارد و هر روزه به شکلهای مختلف، مطالباتاش توسط کارگران و فعالین کارگری اعلام میگردد. برای درک وجود واقعیت این جنبش، نیازی نیست که راه دوری برویم، فقط کافی است که نگاهی به روزنامهها و سایتهای رسمی بیندازیم تا نمایش اعتراضهای روزانهی کارگران، ما را به این حقیقت نزدیکتر کند. کارگران معدن بافق در اعتصاب با شکوه خود، پرچم بخشی از مطالبات جنبش جاری، که پیشاروی همهگان جریان دارد، را به اهتزاز در آوردند.

مهمترین ویژگی حرکت معدنچیان بافق این بود که از همهی شکلهای اعتراضی کارگری استفاده کردند. آنها برای پیگیری مطالبات خود، بار دیگر به اعتصاب روی آوردند. اما پس از بازداشت نمایندگانشان، در مراکز دولتی تجمع و تحصن کردند و مهمتر از آن، طولی نکشید که خانوادههایشان و دیگر مردم شهر به آنها پیوستند. این همدلی و همبستگی بر اساس هیچ توصیه و یا نصیحت اخلاقی انجام نگرفت، بلکه محتوای مطالبات کارگران و منافع مشترک مردم شهر، آنها را در کنار هم قرار داد. این منافع چیری نبود جز تامین امنیت شغلی، امن بودن محیط کار و پایان دادن به زندانی کردن کارگران، افزایش دستمزدها و به عبارت دیگر داشتن آسایش و رفاه بیشتر برای خود و خانوادههایشان. اعتصاب پنج هزار کارگر بافق، اعتراضی متحدانه در مقابل تهاجم سرمایهداری ایران به کار و زندگی و معیشت معدنچیان بود. تهاجمی که سالهاست بر اساس سیاستهای نئولیبرالیستی خصوصیسازی تدوین و اجرایی شده و چیزی جز فلاکت برای کارگران به ارمغان نیاورده است.

اما در جریان این حرکت اعتراضی، نه تنها کارگران معدن و مردم شهر بافق به دنبال خواستههای خود بودند، بلکه همچنین بخشی از مقامها و مسئولین محلی نیز به خاطر منافعشان، در کنار این اعتصاب و تحصن قرار داشتند. آشکار بود که در کشاکش تقسیم سهام معدن، صاحبان سرمایهی محلی با حمایت از اعتراض کارگران و همراهی با آنها، سهم خود را میخواستند. اگر چه آنها در روند اعتصاب و مذاکرات با نمایندگان دولت و نتایج حاصله از آن حضور داشته و در این پروسه ایفای نقش کردند، اما این همسویی درازمدت نیست. به این دلیل ساده که در آیندهی نزدیک منافع و خواستههای متفاوت کارگران با سرمایهداران آشکارتر میشود و به طور غریزی، این همراهی ترک خواهد برد.

اعتصاب کارگران معدن بافق علاوه بر این که خواست لغو خصوصیسازیها و به عبارت دقیقتر خصوصی کردنها را پیشاروی جنبش کارگری و جامعه قرار داد، بلکه دیگر مطالبات کارگران را برای رفاه و بهبود زندگی خود مطرح کرد. از سوی دیگر، این اعتراض کارگری بار دیگر نیاز مبرم مبارزه برای خواست به رسمیت شناختن حق اعتصاب را دو چندان کرد. مادام کارگران از حقوقی شناخته شده و بینالمللی مانند حق اعتصاب و حق ایجاد تشکل کارگری بدون دخالت دولت و سرمایهداران محروم باشند، بازداشت و محاکمهی آنها به بهانههای امنیتی دور از انتظار نیست. طرح و پیگیری و تثبیت این خواستهها میتواند گام مهمی در پیشرویهای بعدی برای تحقق مطالبات کارگران در برابر سرمایهداران باشد.

نکتهی مهم دیگر اعتراضهای کارگری در بافق، که بسیاری به درستی به روی آن تاکید داشتند، تصمیم گیری جمعی بر اساس تشکیل مجمع عمومی خود کارگران در زمان اعتصاب و تحصن بود. مجمع عمومی اگر چه ابزار مستقیم ارادهی جمعی کارگران محسوب میشود، اما برای کارگران معدن جای تشکل را نمیگیرد و فقط ظرفی برای دوران اعتصاب بود. آن چه کارگران لازم دارند، ایجاد تشکل کارگری است. بدون شک کارگران میتوانند از درون همین مجامع عمومی، تشکل خودساخته را پایهریزی و اعلام کنند. تشکلی که البته مهمترین رکن آن و بالاترین مرجع تصمیم گیریاش، مجمع عمومی خود کارگران باشد.

و در آخر این که خبرها و تصاویر منتشره از اعتصاب و تحصن کارگران معدن بافق نشان داد که فردگرایی و خودمحوری در میان آنها جایی نداشت. آن چه که معدنچیان بافق تجربه کردند، یادآوری و بازخوانی این نکتهی مهم بود که کارگران، نمایندگان آنها و فعالین جدی جنبش کارگری برای پیشبرد مطالباتشان، بیش از پیش نیازمند تکیه بر ارادهی جمعی، تعامل و همراهی یکدیگر هستند.

بیست و ششم شهریور ١٣٩٣

kh.gholami@hushmail.com

 


* اگر عضو یکی از شبکههای زیر هستید، میتوانید این مطلب را به شبکهی مورد نظر خود ارسال کنید:

Delicious delicious    Facebook facebook    Twitter twitter    دنباله donbaleh    Google google    Yahoo yahoo    بالاترین balatarin


كانون پژوهشى نگاه، www.negah1.com