دیدگاه
رویش اُمید به «آزادی» و بردهگان مُزدی!
بیژن هدایت - هر لحظهی حاکمیت جمهوری اسلامی سرمایه، با خون و جنایت درآمیخته است. استثمار مُشدد بردهگان مُزدی، فقر و فلاکت فزاینده، تعمیق شکاف طبقاتی، حجاب اجباری و آپارتاید جنسی، نابرابری و تبعیض جنسیتی، خفقان خونین، زندان و شکنجه و اعدام، تخریب زیست مُحیطی، و...،...
افول امپراطوریها
اریک هابسبام - برگردان: شروین احمدی - اسپانیا در قرن شانزدهم و هلند در قرن هفدهم، امپراطوریهای قدرتمندی را برپا ساختند. اما تنها بریتانیای کبیر از قرن هجدهم تا نیمهی قرن بیستم و ایالات متحده پس از این تاریخ بودند که توانستند امپراطوریهای جهانیای بنا کنند که دارای...
سوسیالیسم و فرهنگ
آنتونیو گرامشی - ترجمهی: رضا اسکندری - اگر واقعیت آن باشد، که تاریخ زنجیزهای از تلاشهای آدمی است برای رهانیدن خود از محدودیتها، تعصبات و بُتپرستی؛ دلیلی وجود نخواهد داشت که پرولتاریا - که قرار است حلقهی دیگری بر این زنجیز بیفزاید- نداند این زنجیر چگونه و چرا و...
مارکس ما
آنتونیو گرامشی - برگردان: پارسا نیکجو - آیا ما مارکسیست هستیم؟ آیا چیزی به عنوان مارکسیست وجود دارد؟ هان ای حماقت، تو تنها نیرنگ جاودان هستی! به احتمال بسیار در چند روز آینده، به مناسبت فرا رسیدن صدمین سالگشت زادروز مارکس، بار دیگر این پرسش طرح خواهد شد؛ و در پاسخ...
اخگر در عمل روشن میشود
میشل لووی - مترجم: ج. ص. - فلسفهی پراکسیس در اندیشهی رزا لوکزامبورگ انگلس در متنی - که در سال ۱۸۸۸ در معرفی تزهایی دربارهی فوئر باخ، اثر مارکس، مینویسد- میگوید: «این تزها نخستین سندی است که حاوی نطفهای بی نظیر از درکی نوین از دنیا است.» در واقع، مارکس در این متن...
دموکراسی
پانِه کوک - برگردان: بابک - دموکراسی شکل طبیعی سازمان در جماعات بشری ابتدایی بوده است. در این گونه جماعات، همهی اعضای قبیله، در گردهماییهای عمومی، دربارهی فعالیتهای مشترک خویش، شخصا و با حقوق کاملا برابر، تصمیم میگرفتند. در نخستین مراحل توسعهی بورژوازی، در...
رفرم يا انقلاب
روزا لوگزامبورگ - عنوان بالا - رفرم يا انقلاب - مىتواند در اولين نظر موجب شگفتى گردد. آيا سوسيال دمكراسى مخالف رفرم اجتماعى است؟ و يا اين كه مىتواند انقلاب اجتماعى و دگرگونى نظام موجود را، كه هدف نهايى اوست، در برابر رفرم اجتماعى قرار بدهد؟ مسلما نه! در حقيقت، در...
انقلاب ۵۷، آنچه بود، آنچه نبود!
بیژن هدایت - انقلاب ۵۷، و انگیزهی مبارزهی میلیونها مردم کارگر و فرودست ایران علیه ستم و استثمار سرمایه و دیکتاتوری رژیم پهلوی، یادآور عزیزترین امیدها و آرزوهای یک نسل انسانی و شورانگیزترین روزهای زندگی آنان است؛ روزهایی که کمتر رُخ میدهد و آن گاه که با تلالوی...
ماركس و روشنفكران
شلمو آوينرى - برگردان: بابك فراهانى - بدون شك مهمترين دستاورد ماركس در انديشهى سياسى، ارتباط فلسفىاى است كه او مابين پرولتاريا به مثابهى يك پديدهى اجتماعى و سوسياليسم به عنوان برنامهاى براى عمل اجتماعى برقرار مىنمايد. ماركس همواره مصرانه بر اين امر پاى...
انتخابات و آزادی
آنتونیو گرامشی - ترجمهی: علی معظمی - معنای حقیقی و مشخص برابری بورژوایی رفته رفته در تمام واقعیت عُریان خود آشكار میشود و این حقایق حتی از سوی بیبصیرتترین و عقب نگهداشتهشدهترین اقشار پرولتاریا نیز قابل فهماند. بورژوازی كارخانهدار و زمیندار، صدها و هزارها...
پیش به سوی پَسرفت
نوربرت ترنکله - ترجمهی: کمال خسروی - توضیح مترجم: عنوان کامل این نوشته «پیش به سوی پَسرفت. نقد ناسیونالیسم چپ به روایت واگنکنِشت» است. سارا واگنکنِشت یکی از اعضای برجستهی حزب چپ آلمان و عضو فراکسیون این حزب در پارلمان فدرال است و شهرت و محبوبیت خاصی بین گرایشی...
آیا سرمایهداری سبز امکانپذیر است؟
فرد مگداف و جان بلامیفاستر- ترجمهی: کیوان ابوذر - «واضحترین راه خروج [از بحران اقلیمی]، گذار به مرحلهای جدید از رشد است - تحولی گسترده در فعالیت اقتصادی با این هدف که سیستم دیگری را جایگزین سیستم سوخت فسیلیمان کنیم؛ سیستمی که در آن بتوانیم به همین شکل (یا چه بسا...
با نوآم چامسکی دربارهی جنگ
مترجم: پروین اشرفی - گفتوگوی جرمی اسکی هیل با نوآم چامسکی - جنگ، رسانههای جمعی، تبلیغات و مسئولیت! - مقدمهی مترجم: این گفتوگو زمانی صورت میگیرد، که اوکراین پنجاه روز از مرگ و ویرانی جمعی را، علیرغم چندین دور مذاکرات در هفتههای پیش از آن، پشت سر گذاشته بود و جنگ...
اجازه ندهیم دستهایمان را ببندند
مارسل بویس و اشتفان بورنوست - ترجمهی: کاووس بهزادی - رزا لوکزامبورگ، گروه «اسپارتاکوس» و مبارزه برای اپوزیسیون توانمند چپ عصر چهارم اوت ۱۹۱۴ چند نفر از نمایندگان چپ حزب سوسیال دمکرات آلمان [SPD] در خانهی رزا لوکزامبورگ در جنوب برلن گردهم آمدند. جو بدی حکمفرما بود،...
کمون پاریس و دریافت مارکس از دیکتاتوری پرولتاریا!
مونتی جانستون - مترجم: م. مهدیزاده - کمون پاریس نقشی محوری در اندیشهی سیاسی مارکس اشغال میکند. در همان اولین پیشنویس کتاب «خطابیه دربارهی جنگ داخلی در فرانسه»، که در اواسط آوریل ۱٨۷۱ آغاز شد، او از کمون به مثابه "آغاز انقلاب اجتماعی در قرن نوزدهم نام میبرد که...
کالبد شکافی قانون مطبوعات جمهوری اسلامی
نیما منصوری - سرکوب آزادی بیان، محدود کردن رسانهها، توقیف مطبوعات، سانسور کتاب و زندانی کردن نویسندگان و روزنامهنویسان، از بخشهای ثابت و همیشگی گزارشهای خبری دربارهی ایران است. در نظامهای ایدئولوژیک، برخورد دولتها با مطبوعات و دیگر فعالیتهای فرهنگی برخوردی است...
«انقلاب»، «شورا»؛ تعابیر طبقاتی متفاوت!
بیژن هدایت - در روزهایی که خیزش پُر شکوه مردم اعماق، جمهوری اسلامی سرمایه و ماشین وحشت و جنایت آن را به لرزش انداخته، و دریچهی «تغییر» را بیش از هر زمان دیگر فراروی جامعه گُشوده، پروبلماتیک «انقلاب» نیز به گفتهها و نوشتههای بسیارانی راه یافته است؛ حتا آنهایی که تا...
خیزش سراسری، امر سرنگونی و جدال آلترناتیوها
پروین اشرفی - درود میگویم به همهی دوستان و رفقای حاضر در این برنامه و اجازه بدهید از شما تشکر کنم که از من هم دعوت کردید. و بازهم اجازه میخواهم با مردم افغانستان ابراز همدردی بکنم که گویا امروز یک حملهی انتحاری دیگر در آنجا، جان بسیاری از آدمها را گرفت. در...
تحولات ایران: مصادره ممنوع!
لیلا دانش - اپوزیسیون راست خارج کشور برای انقلاب خیلی عجله دارد. و این عجله ناشی از داشتن آمادگی سازمانی و کادری و برنامهای آنها نیست. مساله از یکسو مربوط است به سایهی سنگین اعتراضات گُسترده در ایران که چند سالی است مدام از هر روزنی سر بلند میکند و هر بار پُر...
در پیچ یک بزنگاه تاریخی!
بیژن هدایت - جامعه در جوش و خروش است. به نقطهی اوج غلیان رسیده است. شُعلههای خشم و عُصیان تودهی مردمی، که تا همین دیروز کمترین حقی از آزادی، برابری، و زندگی مُحترم و مُرفه نداشتند، انبان جمهوری اسلامی سرمایه را به آتش کشیده؛ ماشین وحشت و جنایت آن را به لرزه در...
جدال گفتمانها در اعتراضات جاری
لیلا دانش - شور و شوق مبارزه برای خلاصی از نکبت حکومت اسلامی سرتاسر ایران را گرفته است. خشم و ارادهی تغییر، وجه غالب این جنب و جوش است بدون این که از شعار اولیه و محرک خود «زن زندگی، آزادی» فراتر رفته باشد. با این حال، قدرت این اعتراضات به روشنی نشان میدهد که زمین...
هراسان از انقلاب!
بیژن هدایت - «ایندیپندنت فارسی»، رسانهی بورژوایی خبری- تحلیلی ایران و جهان، سهشنبه پنجم مهر ۱۴۰۱، بیست و هفتم سپتامبر ۲۰۲۲، تیتر زده: «شاهزاده رضا پهلوی و شماری از چهرههای سرشناس در اطلاعیهای از اعتراضات و اعتصابات ملت ایران علیه حکومت جمهوری اسلامی حمایت کردند.»...
روزهای شور و امید!
بیژن هدایت - این روزها، روزهای شور و امید است: شور زندگی و امید تغییر! قتل فجیع مهسا (ژینا) امینی، به وسیلهی ماشین وحشت و جنایت جمهوری اسلامی، و به رغم تصورات خام آنها که «صدا» را خفه و «شجاعت» را به بند کشیدهاند، مولود این روزهای شور و امید شد! روزهایی نه به روال...
انقلاب و حزب از دیدگاه گرامشی؛ یک کاربست مدرن
دن یاکوپوویچ - ترجمهی: نسرین ابراهیمی - محور اصلی این مقاله، ارزیابی از سهم پایهای آنتونیو گرامشی در تئوری انقلابی دگرگونی اجتماعی، به ویژه ادغام نقش حزب انقلابی به عنوان نهاد مرکزی مبارزه: جایگاه آن همچون «شهریار جدید» و "تجمع روشنفکری"، رابطهاش با بازیگران...
نمادی به نام حاج داود
لیلا دانش - به یاد جان باختگان آبان ۹۸ حاج داود، یکی از کسانی که بی تردید باید در دادگاه ویژه رسیدگی به جنایات حکومت اسلامی پاسخگو میشد. نه تنها به عنوان مجری سیاست و جزیی از دستگاه سرکوب، بلکه به عنوان یک شخص هم. در همین جهان نابرابر کنونی، هنوز امکان به محاکمه...
آبان ۹۸: خیزش مردم اعماق!
بیژن هدایت - روزهای پایانی آبان ۹۸، یادآور روزهای خیزش پُر شکوه مردم اعماق علیه جمهوری اسلامی موحش سرمایه است. افزایش سه برابری قیمت بنزین، که از اولین دقایق بامداد جمعه، بیست و چهارم آبان، در رسانههای گروهی و شبکههای اجتماعی انعکاس یافت و به سرعت جامعه را...
پیامدهای اقتصادی جنگ
راجان منون - برگردان: پروین اشرفی - چرا جنگ در اوکراین برای فقرای کُرهی زمین یک فاجعه است! جان مینارد کینز، اقتصاددان مشهور بریتانیایی، کتاب "پیامدهای اقتصادی صلح" را در سال ۱۹۱۹ نوشت، کتابی که واقعا بحثبرانگیز بود. او در آن کتاب هشدار داد که شرایط سختگیرانهی...
اوکراین و شبح جنگ فراگیر
لیلا دانش - با تهاجم روسیه به اوکراین دیگر شکی نیست که رقابت، میلیتاریسم و جنگ افروزیهای قدرتهای بزرگ وارد مرحلهای میشود که در آن بازتعریف نظام جدید بینالملل تنها بر بستر جنگ و ویرانی ممکن است. در واکنش به صحنهی این جنگ، دو دستگی بسیار آشکاری با کوبیدن بر طبل...
جهان بشری و آستانهی بربریت یا سوسیالیسم!
بیژن هدایت - باز هم جنگی دیگر! این بار در اوکراین، کشوری در اروپای قاره، و در برابر چشمان ناباور و هراسان مردمان بسیاری که جنگ را پدیدهای «خارجی» و مربوط به جوامع «عقبماندهای» چون عراق، افغانستان، سوریه و... قلمداد میکردند؛ گویی که جنگ در «سرشت» مردمان آن جوامع...
این بلندای شرم است که بر بام جهان بشری ایستاده است!
بیژن هدایت - هزاران هزار مردم هراسان و نگران از دار و درفش نیروهای وحش طالبان، همه چیز را به جا میگذارند، جان به دست میگیرند، و به فرودگاه کابل هجوم میآورند، تا شاید بتوانند از جهنم تن سوزی که در انتظارشان است بگریزند. تصاویر عذاب آور و تکان دهنده است و جان را به...
دولت درمانده و اعتراض فراگیر
لیلا دانش - اعتراض و اعتصاباتی که سرتاسر ایران را فرا گرفته، در طول حکومت اسلامی بی سابقه بوده است. کمتر دولتی میتوان یافت که از چنین وضعیتی در جامعه نگران موجودیت خود نشود. با این حال، در رفتار سران حکومت هنوز نشانی از اضطراب و نگرانی جدیای نیست. طنز تلخی است که نه...
افغانستان؛ جنبشهاى دموکراتيک و “خیزشهای مردمی”
فهیم آزاد - «در هر رشتهیی از دانش، خواه شناخت طبیعت باشد و خواه جامعه، باید از واقعیت آغاز کرد. نباید روابط را در ذهن آفرید و سپس آنها را به واقعیت عینی تحمیل کرد.»(ف. انگلس) در وضعيت کنونی، با وجود نفرت عمیق مردم از نیروهای اسلام سیاسی در هیات طالبان و همرهان، به...
مخمصهی “صلح” و درماندهگی حاکمیت
فهیم آزاد - با رفتن ترامپ و روی کار آمدن دموکراتها به رهبری بایدن، که در درازمدت به هیچ عنوان پایان «ترامپیسم» و میراث آن در سیاست داخلی آمریکا نیست، جناحی از هیات حاکمه به رهبری اشرف غنی امیدش را به تغییر سیاستهای دولت جدید آمریکا در قبال طالبان و متحدان داخلی و...
بیگانگی، مفهوم مرکزی مارکس برای فهم سرمایهداری
مارچلو موستو - ترجمهی: امیرحسین محمودی - شرح پیشگامانهی مارکس از شکل «بیگانگی کار» بخش ارزشمندی از کار او است. بیگانگی از نظر مارکس، مفهومی بنیادی برای درک سرمایهداری و نحوهی برچیدن آن است. آثار اولیهی مارکس دربارهی بیگانگی از زمان انتشارشان در دههی ۱۹۳۰...
آنتونیو گرامشی
استیو جونز - دورهی گرامشی در تورین با افزایش نظامیگری دولت ایتالیا همراه بود و جهشی به سوی جنگ تلقی میشد. ایتالیا که از تشکیل امپراتوریِ کبیر خویش به دلیل اتحاد دیرهنگام خود محروم شده بود، تصمیم به اشغال بخشی از شمال آفریقا در قالب چند بندر لیبی گرفت. با وجود...
«تاریخ و آگاهی طبقاتی» لوکاچ و زمینهی تاریخی آن
رودُلف شلزینگر - ترجمهی: فریبرز فرشیم و نرمین براهنی - آنچه که میخواهم در اینجا مورد بحث قرار دهم، فقط تاریخ و آگاهی طبقاتی نیست،* بلکه مرحلهی خاصی از تحول فلسفی لوکاچ است.[۱] مارکس، هشتاد سال پیش از افرادی مثل لوکاچ و راقم این سطور، در رسالهی دکترای خود، ناگزیر...
کمون پاریس و مفهوم «جامعهی بدیل»
علی رها - درآمد «جناب واگنر گفته است: "نظریهی ارزش" مارکس، سنگبنای نظام سوسیالیستی اوست. اما از آنجا که من هرگز "نظامی سوسیالیستی" نساختهام، این فانتزی صرفا اثر واگنر است.»(مارکس، «یادداشتها دربارهی واگنر»، ۱۸۸۱) گفتاورد بالا یکی از آخرین نوشتههای مارکس است.(۱)...
سوسياليسم و كشاورزى
آگوست ببل - ترجمهی: م. امید - توضیح مترجم: مطلبى كه در زير ملاحظه مىكنيد، برگردان آزاد قسمتهايى از «جامعهى آينده»، Society of the Future، نوشتهى آگوست ببل مىباشد. احزاب بورژوايى، به ويژه در چند دههى اخير، زمين و زمان را از جار و جنجال پيرامون مسالهى محيط زيست...
از کمونیسم تا کمونالیسم
نازنین و یامین - از دههی هشتاد میلادی حملهی کاپیتالیسم به اردوی کار به طور فزایندهای گستردهتر شده؛ حیات و محیطزیست به طرز جبرانناپذیری رو به ویرانی گذاشته؛ شکاف طبقاتی، فقر، بیکاری، قحطی، جنگ و مهاجرت... در ابعاد افسانهای گسترش یافتهاند. حتی آکادمیستهای بورژوا...
این تازه آغاز راه است؛ در ستایش خیزش مردم اعماق!
بیژن هدایت - در روزهای پایانی آبان ۹۸، آتشفشان خشم تلنبار شدهی سالیان دور و دراز مردم اعماق علیه ستم و استثمار مشدد جمهوری اسلامی فوران کرد و آتش بر خیمهی حاکمان آدمکُش سرمایه در ایران انداخت. خبر به ظاهر مربوط به افزایش سه برابری قیمت بنزین بود، که از اولین...
صیرورت انسان در تعریف مارکس
اریک هابسبام - برگردان: محمد رضا آذر، لیلا حسین زاده - مبنای عینی اومانیسم مارکس، و همچنین مبنای عینی تئوری تکامل اجتماعی و اقتصادی، تحلیل او از انسان به عنوان حیوانی اجتماعی است. انسان- یا به بیان بهتر نوع بشر- کار میکند، یعنی وجود خود را در اعمال روزانه، تنفس،...
جمجمههای سوراخ و ورقی که برگشت!
لیلا دانش - به یاد در خونخفتگان نیزارهای ماهشهر مقدمه: وقایع آبان ۹۸، رابطهی مردم با جمهوری اسلامی را برای همیشه تغییر داد. اکنون دیگر روشن است که حکومت، طرح سرکوب اعتراض به گرانی بنزین را پیش از اعلام خبر تدارک دیده بود. با فشار فزایندهی گرانی و کاهش قدرت خرید...
برنامهی خصوصی سازی انتقام جویانهی اروپا برای یونان
یانیس واروفاکیس - ترجمهی: سینا چگینی - اجلاس سران کشورهای حوزهی یورو در دوازدهم ژوییه (بیست و یکم تیر)، شرایط تسلیماش را بر الکسیس سیپراس، نخست وزیر یونان که از بدیلها وحشت داشت، دیکته کرد و او همهی آنها را پذیرفت. یکی از این شرایط، دربارهی واگذاری مالکیت...
در اهميت كاپيتال ماركس برای امروز
آندرو كليمن - ترجمه: حسن مرتضوی - كاپيتال را چگونه ارزيابی نكنيم سرمايهداری در خلال يك سده و نيم پس از زمانی كه ماركس كاپيتال را نوشت، تغييرات چشمگيری كرده است. اكنون نظامی است كه تقريبا همهی جهان را بلعيده و نقش ماليه (finance) در چند دههی گذشته بيش از پيش...
ریشههای خشونت اسرائیل
تونی کلیف – ترجمهی: هوشنگ سپهر در بهار سال ۱۹۸۲، اسرائیل کشور لبنان را مورد تهاجم نظامی قرار داد و به کشتار وحشیانهی مردم لبنان و پناهندگان فلسطینی در آن کشور پرداخت. تونی کلیف، سوسیالیست انقلابی یهودیتبار که در سال ۲۰۰۰ از میان ما رفت، در تابستان همان سال ۱۹۸۲...
روژآوا در نزاع کار – سرمایه
نازنین و یامین - نوشتار زیر نگاهی گذرا به روژاوا[۱] و تاریخچه تاسیس «فدراسیون شمال کردستان»، نقش حزب کارگران کردستان و رهبری این حزب دارد. به دنبال، به پایههای مادی پاگیری روژاوا میپردازد و این رُخداد را در بطن مناسبات اقتصادی، سیاسی، تاریخی و ژئوپولیتیکی خاورمیانه...
بناپارتیسم شکنندهی ترکیه
بریس ییلدریم و فاتی بنلیسوی - ترجمه: نرگس ایمانی - ممکن است به همین زودیها در ماه مارسِ پیش رو، در ترکیه شاهد برپایی همهپرسی در مورد یک نظام ریاست جمهوری اقتدارگرایانه باشیم؛ با این حال، تحول بناپارتیستی اردوغان نه نویدبخش ثبات طبقهی حاکم خواهد بود و نه راهحلی...
خاورمیانه در آتش جنگ
لیلا دانش - مقدمه: سال ۲۰۱۴ میلادی صدمین سالگرد جنگ اول جهانی بود و در عین حال که شماری از رسانههای جهانی مشغول بررسی و مرور وقایع این جنگ، دلایل آن، گستردگیاش، میزان خسارات جانی و مالی و تدارکاتیاش بودند، دو واقعه احتمال وقوع یک جنگ ویرانگر دیگر در مقیاس...
پسا«تفاهم هستهای» و چشمانداز مبارزهی طبقاتی!
بیژن هدایت - لوزان، سیزدهم فروردین ۱۳۹۴، پس از سالها مذاکرات آشکار و پنهان، کشمکشها، جار و جنجالها، سرانجام «توافق» که نه، «تفاهم» هستهای بین جمهوری اسلامی و گروه ۱+۵ یک منعقد شد! «تفاهم» لوزان، در همان حد که بیانیهی آن آشکار میکند، مُهر پایانی بر...
کوبانی: انتفاضهای دیگر؟
لیلا دانش - جنگ سنگر به سنگر مبارزان کوبانی با تروریستهای سازمان یافته در دامن آمریکا و ناتو میتواند آغازی باشد برای ختم وضعیت فجیعی که همین نیروها سالهای سال است در خاورمیانه به وجود آوردهاند. مقاومت حماسی کوبانی میتواند آغازی باشد بر ختم جنایت علیه مردم...
کنفدراسیون دموکراتیک در کردستان
پرویز قاسمی - طی سالهایی که عبدالله اوجلان در زندان حکومت ترکیه محکومیت ابد خود را میگذراند، تحت تأثیر جنبش زاپاتیستی مکزیک و نظرات تئوریک موری بوکچین (Murray Bookchin) و البته تردیدهایش پس از فروپاشی اتحاد شوروی و اردوگاه شرق نسبت به راهی که تا آن زمان پیموده...
نقدی بر کتاب “سرمایه”ی توماس پیکتی
فریدا آفاری * - مقدمه تا به حال کتابی ۶۸۵ صفحهای در مورد سرمایهداری در صدر کتابهای پر فروش "آمازون" و فهرست "نیویورک تایمز" قرار نگرفته است. چه باعث شده که چنین مجلد قطور و پیچیدهای در طی چند ماه پس از انتشار ترجمهی انگلیسی آن توسط کلیهی روزنامهها و نشریات...
بحران اوکرایین و کمپانیهای آمریکایی استخراج نفت و گاز طبیعی
نائومی کلاین - ترجمه: مهرداد امامی - راه غلبه بر پوتین، اشباع بازار اروپا از گازهای طبیعی استخراج شده در آمریکاست، یا صنعت استخراج گاز تمایل دارد که ما چنین باور کنیم. به عنوان بخشی از هیستری فزایندهی ضد روسی، دو لایحه تقدیم کنگرهی آمریکا شده است ـ یکی در مجلس...
محیط زیست و تضاد کار – سرمایه
امانوئل والرشتاین - ترجمه: خسرو صادقی بروجنی - «توسعهی تاریخی سرمایهداری به اجبار به کالا کردن همه چیز سوق داده میشود.» «جهان ما فروشی نیست»؛ این شعاری است که معترضین به روند غیر دموکراتیک جهانی سازی هر ساله در نشستهای کشورهای عمدهی سرمایهداری سر میدهند....
طبقهی کارگر و چشمانداز مبارزهی طبقاتی در ایران
بیژن هدایت - باز هم انتخاباتی دیگر؛ این بار، انتخابات یازدهمین دورهی ریاست جمهوری اسلامی! این انتخابات، هر چند که حامل مهمترین فاکتورهای مرسوم سایر انتخابات ریاست جمهوری اسلامی است؛ اما مُهر یک ویژگی برجسته - و تعیین کننده در حیات جمهوری اسلامی- را نیز بر پیشانی...
سرمايهداری چين و بحران
جين هاردی و آدرين باد - برگردان: پرويز قاسمی - جنگها و بحرانهای بزرگ به آهنگ تحولات در درون و در ميان کشورهای سرمايهداری سرعت میبخشند و منجر به صفبندیهای جديد و تغيير در جغرافیای سیاسی جهان سرمایهداری میگردند.(١) هنگام نوشتن اين مقاله، آشفتگی در بازارهای...
خاورمیانه و مدل ترکیه
لیلا دانش - اگر لشکرکشی اول آمریکا به خلیج (۱۹۹۱) و جنگ با عراق توانست اولین محصول جهان یک قطبی را به نمایش بگذارد، اما دو جنگ دیگرآمریکا در عراق و افغانستان تنها نشان استیصال و موقعیت بی ثبات و نامطمئن اژدهای چندسری بود که از تصور بی فردایی، امروزش را نیز بر خود و...
کار، ارزش و سلطه
هَری کليور - برگردان: وحيد تقوی - (دربارهی تداوم اهميت تئوری مارکسی ارزش مبتنی بر کار در بحران دولت برنامهريز کينزی) - طی تقريبا ده سال گذشته، در ميان يک بحران ژرف و طولانی بينالمللی فرمانروایی سرمايهداری، تئوری مارکسی ارزش مبتنی بر کار، آماج نقدهای شديد هم...
هجدهم برومر دونالد ترامپ؟
سام میلر و هریسون فلاس - ترجمه: مهرداد امامی - توضیح مترجم: مقالهی پیشرو از جمله تحلیلهای معدودی است که سعی دارد بدون شکستن کاسهکوزهها بر سر طبقهی کارگر و تُهیدستان شهری و روستایی آمریکا از ساز و کار قدرتگیری و محبوبیت چهرهای اقتدارطلب مثل ترامپ پرده...
ایدئولوژی «اول آمریکا»
یورگ لاو - در شمارهی هفتهی گذشتهی هفته نامهی آلمانی «دی تسایت» (Die Zeit) نوشتهی کوتاهی در مجموعهی ویژهی مارکس منتشر شده بود تحت عنوان «اول، آمریکا»، که در آن نویسنده کوشیده است با ارائهی مراجع و منابعی نشان دهد که این شعار نه تازه است، نه صرفا ساده، ابلهانه...
تحریم، جنگ و طبقهی کارگر
بیژن هدایت - شبحی بر فراز ایران در گشت و گُذار است: شبح تحریمهای اقتصادی هر دم فزاینده و جنگ به مثابه نقطهی پایان احتمالی بر خط متداوم تحریمهای اقتصادی! تهدیدات نظامی گاه و بی گاه اسرائیل علیه تاسیسات اتمی جمهوری اسلامی، و همچنین حضور دایمی و خودنمای گُزینهی...
اتحادیهی اروپا: خاستگاه و دستاوردها
نسیم روشنایی - این نوشتار به طور مختصر حول و حوش این پرسشها میگردد: اتحادیهی اروپا چیست و دلایل شکلگیری آن چه بوده است؟ چه نقش و تاثیراتی بر کشورهای عضو داشته است؟ منافع چه کسانی را متحقق میکند و آیا باعث ارتقای سطح زندگی کارگران و فرودستان شده است؟...
از بیتفاوتی متنفرم
آنتونیو گرامشی - برگردان: آمادور نویدی - بر این باورم که زندگی یعنی موضع گرفتن و جهتدار بودن... بیتفاوتی جسم بیحرکت و فاقد ارزش تاریخست. بیتفاوتی با قدرت زیاد در تاریخ عمل میکند. بیتفاوتی منفعلانه عمل میکند، اما عمل میکند... بیتفاوتی و بیتوجهی، طفیلیگری و...
مرام اکوسوسیالیسم
میشل لووی - ترجمه: محمدرضا جعفری - بحران زیستمحیطی، با به خطرانداختن تعادل طبیعی محیط زیست، نه تنها گیاهان و جانوران، بلکه به طور خاص سلامتی، شرایط زیست و بقای نوع انسان را نیز با خطر مواجه میکند. بنابراین برای درک اولویت اخلاقی و سیاسی دفاع از تنوع زیستی و...
نگاهی گذرا به زمینههای تاریخی رشد اسلام سیاسی
امین حصوری - در ایران، روحانیان همواره به طور تاریخی با حاکمان همبسته بودهاند (همبستگی متولیان نهاد مذهب و نهاد حکومت) و «قدرت»، هر چند در سهمهای نابرابر، همیشه به نحوی میان آنها توزیع میشده است؛ برای مثال نهاد آموزش و نهاد قضاوت در انحصار مطلق روحانیان...
اسلام و سياست توسعهى اقتصادى در ايران: نقدى بر جامعهشناسى دينى ماکس وبر
فرشيد فريدونى - بخش اول بدون زيادهروى، تاريخ قرن گذشتهى ايران را مىتوان به صورت کشمکش دولت با اسلاميان پيرامون برنامهريزى و تحقق سياست توسعهى اقتصادى و مدرنيزاسيون اجتماعى تدوين کرد. اين تضاد که البته جنبههاى فلسفى و تاريخى دارد، بدون در نظر داشتن عواملى که در...
ماركس: پیروزی و اسطوره
الكس كالینیكوس - ترجمه: روزبه آغاجری - در بیشتر سالهایِ دههی نودِ میلادی درست مانند سگی مرده با او برخورد میكردند؛ كارل ماركس بابِ روز نبود. از سالِ گذشته یا چیزی در همین حدود گزارشگرانِ نشریههایِ پرنفوذی مانند Fintional times و New yorker مقالههایی را در تأیید...
چالشهای آتی در رنگین کمان تغییر
لیلا دانش - اعتراضات گسترده بعد از انتخابات دورهی دهم میرود تا چرخش مهمی را در تاریخ ایران بعد از سی سال حکومت سرکوب و کشتار جمهوری اسلامی تثبیت کند. اولین موج اعتراضات نشان داد که پتانسیل خشم و نفرتی که این تودهی عظیم را به خیابانها کشانده، بسیار بیش از آن...
بحران سرمایهداری و جنبش کارگری
ناصر پایدار - انحصارات عظیم صنعتی و مالی امریکا در طول یک سال اخیر و تا پیش از شروع ماه اکتبر بیشتر از هزار میلیارد دلار ارزش خود را از دست دادهاند. میزان سقوط بهای اوراق بورس در «وال استریت» فقط در ده روز اول اکتبر سال ۲۰۰۸ از بیست درصد کل بهای این بزرگترین مرکز...
درآمدی تاریخی بر نظریهی اجتماعی
آلکس کالینیکوس - برگردان: اکبر معصوم بیگی - مارکس: ماجراهای دیالکتیک پاسخ هگل به کشاکشهای ژرفی که پس از انقلاب فرانسه در جامعهی اروپایی آشکار شده بود، این بود که این کشاکشها را نمونههای ویژهی الگویی بسیار بزرگتر تفسیر میکرد: تاریخ جهان اساسا عبارت است از...
ماركس و دیكتاتورى پرولتاریا!
هال دریپر - ترجمه : م. مهدیزاده - "دیكتاتورى پرولتاریا" نزد ماركس و انگلس براى اولین بار در یك سلسله از مقالات ماركس و در نشریهای تحت سردبیری او مطرح شده كه در لندن انتشار مییافت. بعدها این مقالات به کتاب مبارزه طبقاتى در فرانسه ۱۸۵۰-۱۸۴۸ مشهور گشت. اولین...
جنگ عراق، بورژوازی آمریکا و تاکتیک چالش شکست!
ناصر پایدار - راهکارها و وظائف رویاروی طبقه کارگر بینالمللی دیری است که شکست آمریکا در جنگ عراق به گفتوگوی مشترک همه محافل سیاسی جهان حتی کاخ سفید و پنتاگون و سازمان سیا تبدیل شده است. همه از شکست سخن میگویند، اما این که چه چیز شکست خورده است و حصول کدامین اهداف...
دولت قانونمند و جامعهى قانونمدار – نقدى بر فلسفه و تاريخ دموکراسى بورژوايى
فرشید فریدونی - بديهى است که هر حزب، سازمان و يا فعال سياسى که براى سرنگونى نظام جمهورى اسلامى ايران مىکوشد، بايد به فکر سازمان نوين سياسى - اجتماعى کشور نيز باشدـ تبديل خاورميانه به منطقهاى براى رقابت ميان آمريکا و اروپا در راستاى کسب هژمونى جهانى و با هدف تحکيم...
نگاهی به سانسور در ایران پس از انقلاب سال ۵٧
اسد سیف - سانسور رفتاریست که بعضی از دولتها برای تسلط بر چشم و گوش و هوش مردم به کار میگیرند. دولت سانسورگر میکوشد تمامی رسانههای عمومی را، از روزنامه و تلویزیون و اینترنت گرفته تا کتاب و موسیقی و نقاشی و سینما، تحت کنترل خویش درآورد و در این راه حتی آزادی...
نقش سایکوپاتها در سلطهی استبداد دینی
شکوفه تقی - لوئی ماسینیون میگوید، حلاج پس از آن که به کیفری ترهیبی محکوم شد، وزیر دستور داد ریش او را بتراشند و شمشیر را از پهنا بر او بزنند، زنده زنده او و خادم اش را بر کنار شرقی رود دجله و سپس بر ساحل غربی آن در روز آدینه و شنبه به چوب شکنجه میخکوب کنند. آن دو...
پارادوكس نقشهى راه
ادوارد سعید - ترجمه: پوران نوایی - توضیح مترجم: ادوارد سعيد، يكى از پيشتازان نقد ادبى و از بزرگترين روشنفكران عرب، دربیست و پنج سپتامبر ۲۰۰۳، در سن ۶۷ سالگى، بر اثر بيمارى سرطان چشم از جهان فرو بست. وى استاد ادبيات انگليسى و ادبيات تطبيقى در دانشگاه كلمبيا در...
روزگار آهن و آتش*
گرگوری الیوت - ترجمه: محسن حکیمی - هیجده ماه پس از دستگیری آنتونیو گرامشی در نوامبر ۱۹۲۶، او – همراه سی و دو تن از رفقای کمونیست خود – به جرم «فعالیت توطئهگرانه، راهاندازی جنگ داخلی، توجیه جنایت و برانگیختن کینه طبقاتی» در دادگاه ویژه موسولینی برای دفاع از دولت...
چرا جنگ؟
آلبرت انیشتن - برگردان: خسرو ناقد - اگر منابع و ذخایر جهان به درستی تقسیم میشد و ما نیز چون بردگان اسیر دست نظریه ها و سنتهای سرسخت اقتصادی نمیبودیم، بی گمان هم پول و کار و هم مواد غذایی به اندازهی کافی برای همه وجود میداشت. پیش از هر چیز، اما نباید اجازه...
مارکس و محیط زیست
جان بلامی فاستر - برگردان: محمود متحد - چنان که منتقدی گفته، در سالیان اخیر باب شده است که رشد آگاهی زیست محیطی را با «پرسش رایج پسامدرنی از فراروایت عصر روشنگری» یک سان بینگارند. بارها شنیدهایم که وجه مشخصهی تفکر سبز دیدگاه پسامدرن و پساروشنگری آن است. این شیوهی...
تمدن و تاريخچهى تمدنستيزى در ايران
فرشيد فريدونى - فروپاشى کشورهاى "سوسياليستى" مسبب يک بحران پاردايم سياسى - تحليلى براى درک سازمان جهانى و روند مناسبات بينالمللى شد. برخى از نظريهپردازان بورژوازى - غافل از حماقت خود - مدعى شدند که تاريخ به پايان مثبتى رسيده است و پايان دوران ايدئولوژىها را اعلام...
در دفاع از انقلاب اكتبر
جعفر رسا - هشتاد و پنج سال زمانى طولانى است، حتى وقتى به زمان وقوع رخدادهاى مهم برمىگردد. واقعيت اين است كه خود قدمت زمان، آن چه رخ داده است را غير امروزى و امرى مربوط به گذشته مىكند. موافق و مخالف ممكن است درباره علل و اهميت چنين رخدادى مجادله كنند، ولى رجوع آنها...
پيدايش روشنفكران
آنتونيو گرامشى - ترجمه: صالح نجفى - يادداشت مترجم: آنتونيو گرامشى (۱۹۳۷-۱۸۹۱) روشنفكر نامدار و مبارز كم نظير ايتاليايى و از برجسته ترين چهره هاى فلسفه سياسى ماركسيسم و بنيادگذار حزب كمونيست ايتاليا است كه در ضمن اين همه به روزنامهنگارى اشتغال داشت. عمر كوتاه اما...
خصلت کمون
کارل مارکس - مترجم: فرهاد نیکو - ماشین دولتی متمرکزی که با ارگانهای فراگیر و پیچیدهی نظامی، بوروکراتیک، روحانی و قضائیاش، چون مار بوآ جامعهی مدنی حاضر را در چنبرهی خود میگیرد (اسیر میکند)، ابتدا در دوران سلطنت مطلقه به مثابه حربهی جامعهی نوپای مدرن در مبارزه...
«نظم نوين جهانى»، تروريسم، تروريسم «نظم نوين جهانى»
جنبشى به پهنهى جهان در حال پا گرفتن است. روز پيدايش اين جنبش، یازدهم سپتامبر - روز حملهى انتحارى تروريستها به چند ساختمان استراتژيك پر جمعيت در آمريكا _ اعلام شده است. مضمون ظاهرى اين جنبش، همراهى با بسيج جنگى وحشىترين دولت و ارتش جهان - دولت آمريكا - به...
نبرد تمدنها
بيژن هدايت - با پايان جنگ سرد و فروپاشى شوروى و بلوک شرق، عمر مفيد يکى از اصلىترين فرضيههاى دنياى غرب مبنى بر تقابل "اقتصاد بازار آزاد با اقتصاد سوسياليستى" و "دموکراسى غربى با ديکتاتورى شرقى" نيز به پايان رسيد. غرب "پيروز" شد و در ميان هياهوى کر کنندهی جشن...
انترناسیونالیسم در دوران کُمون پاریس
کریستین روس - برگردان: منوچهر مرزبانيان - تصور یک جمهوری جهانگُستر مورخان بسیاری ”کُمون پاریس“ را در هیات قیامی میهنپرستانه تحلیل کرده و ریشهی حرکت بلافصل آن را در مصادرهی توپهای گارد ملی در ماه مارس ۱۸۷۱ یافتهاند. اما بُنیادهای فکری این شورش، کُهنتر از آن...
دربارهی آزادی
آلبرت آینشتین - ترجمهی: رامین شهروند - چندی است که باز سخن از آزادی نیست، یا اگر هست در خاموشی درون است... این ویژگی روزگارانی است بحرانی و ماتمخیز که آزادگان را میآزماید و در اندیشهیی ژرف و شگرف فرو میبرد، با این پرسش که: گفتار یا کردار، یا هر دو؟ - ببینیم یکی...
سوسیالیسم و کلیسا
رزا لوکزامبورگ - ترجمهی: آرش جلالمنش - آنچه مىخوانيد ترجمهی جزوهاى است كه رزا لوكزامبورگ در ۱۹۰۵ نوشت. از زمانى كه كارگران در كشور ما و روسيه، مبارزهاى را با حكومت تزارى و سرمايه داران استثمارگر آغاز كردند، هرروز بيش از پيش كشيشانى را مىبينيم كه در خطابههاشان...